الشيخ علي المشكيني
183
تفسير روان (فارسى)
( آيهء 38 ) وَ قَالَ فِرْعَوْنُ يأَيُّهَا الْمَلَأُ مَا عَلِمْتُ لَكُم مّنْ إِلهٍ غَيْرِى فَأَوْقِدْ لِى يهمنُ عَلَى الطّينِ فَاجْعَل لّى صَرْحًا لَّعَلّى أَطَّلِعُ إِلَى إِلهِ مُوسَى وَ إِنّى لَأَظُنُّهُو مِنَ الْكذِبِينَ لغت : أوقِد امر از باب افعال و إيقاد به معنى افروختن و روشن كردن آتش است . تفسير : و فرعون براى اغفال قوم خود گفت : اى گروه اشراف و بزرگان و سران كشور ، من براى شما هيچ خدايى كه او را پرستش نماييد و تعظيم كنيد غير از خودم نمىشناسم . تنبيه : فرعون علم خود را به خدايى كه غير او باشد نفى كرد ، نه نفى وجود او ؛ زيرا چيزى كه مقتضى علم به عدم وجود او باشد نداشت ، و لذا امر نمود به بناى قصر بلند تا بر آن صعود نمايد تا شايد بر حال خداى موسى مطلع شود يا از اوضاع كواكب به وجود او پى برد . حاصل معنى آن كه : من به خداى ديگر كه غير از من باشد علم ندارم . و موسى مىگويد : خداى ديگرى هست كه آفريدگار آسمان است . اى هامان ، براى روشن شدن امر ، براى من آتشى بر گِل برافروز تا پخته شود ( آجر بپز ) ، پس براى من قصرى بلند بنا كن تا بر بالاى آن قصر روم ؛ شايد بر خداى موسى مطلع شوم و معلوم نمايم كه موسى در اين كه مىگويد خداى ديگرى غير از من هست ، صادق است يا كاذب ؟ وَ إِنّى لَأَظُنُّهُ مِنَ الْكذِبِينَ : و البته من موسى را از دروغگويان مىپندارم . تبصره : فرعون تصور نموده بود كه حق تعالى جسم و جسمانى است و در آسمان مكان دارد و ترقى به سوى او ممكن است ، و حتى به اين مقدار دانا نبود كه ذاتى كه خالق و آفريدگار عالميان و صور و اجسام و اعراض و زمان و مكان باشد ، از جسميت و عوارض